نولیبرالیسم

  • آبان- ۱۳۹۷ -
    ۷ آبان
    چندرسانه‌ای

    ویدئوی کوتاه: توجیه حقوق بالای مدیران در نولیبرالیسم

    بیشتر بخوانید »
  • ۲ آبان
    برگردان محتواهای رسانه ای

    «به شخص خودتان بستگی دارد»: چرا فمینیسم نولیبرال اصلا فمینیسم نیست؟

    لیا سیتکین[۱] • شمیم شرافت • فمینیسم جریان اصلی آمریکا به سادگی با هر ذائقه‌ای سازگار می‌شود و همیشه نسبتی فرودستانه با مطالبات اقتصاد نولیبرالی دارد. در نتیجه فمینیسمی به غایت تضعیف شده است.  کتاب اخیر ایوانکا ترامپ با عنوان «زنانی که کار می‌کنند»[۲]، به سرعت با انتقاد رسانه‌ها روبرو شد. در نقد نیویورک تایمز آمده: «ایوانکا ترامپ کتابی نوشته است به شدت بی‌ربط و بی‌خبر از آن‌چه در جهان پیرامون می‌گذرد و اساساً مخاطب خاصی را هم هدف نمی‌گیرد.» البته، کتاب هم خود هدفی سهل‌الوصول برای چنین انتقاداتی بود.

    بیشتر بخوانید »
  • خرداد- ۱۳۹۷ -
    ۱۲ خرداد
    برگردان محتواهای رسانه ای

    ترامپیسم، نولیبرالیسم و فمینیسم شرکتی

    سم میلر[۱]  • برگردان شمیم شرافت •   ترامپیسم و فمینیسم شرکتی را می‌توان دو روی یک سکه دانست.   بر همه‌ی ما آشکار است که دانلد ترامپ زن‌ستیز است. با این‌همه این پایان ماجرا نیست. ترامپ به شیوه‌ای حساب شده از زنان برای تبلیغ امپراطوری تجاری و تصویر سیاسی‌اش بهره می‌گیرد. این کار بخشی از فرآیندی گسترده‌تر است که در آن سرمایه‌داران از «مضمون»[۲] زنانگی به عنوان ملاطی ایدئولوژیک بهره می‌برند: زنان فعال در عرصه‌های تجارت و سیاست برای بالا کشیدن خویش باید با حفظ ظاهر لطیف و سرشار از عطوفت‌شان، از درون سخت، سنگدل و بی‌رحم باشند. شیوه‌ی ارتباط دانلد ترامپ با زنان در کار و زندگی شخصی‌اش نمونه‌ای کوچک از روندهایی فراگیرتر است. ایوانکا، دختر ترامپ، و هیلاری کلینتون، رقیب سیاسی ترامپ (و دوست پیشینش)، نیز هر دو نماینده‌ی گونه‌ای یکسان از فمینیسم شرکتی هستند.

    بیشتر بخوانید »
  • اردیبهشت- ۱۳۹۷ -
    ۸ اردیبهشت
    اسلاید

    مهم‌ترین فرازهای تولد زیست‌سیاست فوکو

      «تولد زیست‌سیاست» عنوان مجموعه سخنرانی‌های میشل فوکو در کلژدوفرانس از سال ۱۹۷۸ تا سال ۱۹۷۹ است که در آن کوشیده با تمرکز بیشتری به واکاوی پیشینه‌ی اندیشه‌ی لیبرالی پرداخته و تاریخ گذار از لیبرالیسم کلاسیک به نولیبرالیسم را در اروپا و آمریکا روایت کند. با گذشت قریب به چهل سال از ارائه‌ی این درسگفتارها و در حالی که فوکو حتی فرصت آن را نیافت تا این سخنرانی‌های چالش‌برانگیز و پرمخاطب را ویراستاری و تنقیح کند، گسترش کاربرد مفهوم نولیبرالیسم و تواتر این مفهوم در تحلیل آن‌چه بر جهان و انسان امروز می‌رود، موجب شده است که تولد زیست‌سیاست فوکو همچنان از مهم‌ترین منابع نظری نولیبرالیسم باشد. تحریریه‌ی آبسکورا در ادامه‌ی کاری که ذیل عنوان «شناخت نولیبرالیسم» و با مرور اندیشه‌های سه اقتصاددان ایرانی آغاز شد، مهم‌ترین فرازهای زیست‌سیاست فوکو را نیز به قالب اسلاید درآورده است.

    بیشتر بخوانید »
  • اسفند- ۱۳۹۶ -
    ۲۹ اسفند
    برگردان محتواهای رسانه ای

    نگاهی به درسگفتارهای زیست‌سیاست میشل فوکو

    ننسی فریزر • ژانویه‌ی ۲۰۱۶ • دانشگاه کلمبیا • فریزر در سخنرانی خود با اشاره به این‌که مجموعه درسگفتارهای زیست سیاست کتابی است بسیار غنی و چالش‌برانگیز که خواندن آن هیچ ساده نیست، ترجیح خود را بر آن قرار می‌دهد که زیست‌سیاست را نقدی بر «قدرت»، نقدی بر «اقتصاد سیاسی» و نقدی بر «قدرت اقتصاد سیاسی» قلمداد کند. آن‌چه بیش از همه علاقه‌ی او را برمی‌انگیزد تضادی است که فوکو میان «اردولیبرالیسم» و «آنارکولیبرالیسم» برقرار می‌کند؛ او این تضاد میان «نظم» (Order) و «بی‌نظمی» (Anarchy) در دو الگوی آلمانی و آمریکایی را بسیار مهم و شایان تأمل می‌داند و مدعی است که نوع آلمانی واجد پیچیدگی‌ها و ظرافت‌هایی است که نوع آمریکایی فاقد آن‌ها و حاصل ساده‌سازی یا تک‌بعدی‌کردن آن‌ها است.

    بیشتر بخوانید »
  • ۹ اسفند
    اسلاید

    نگاهی به برخی مضامین فکری سه اقتصاددان ایرانی: طبیبیان، غنی‌نژاد، نیلی

      از جمله زمینه‌های احیای ظرفیت‌های «علوم اجتماعی انتقادی» پرداختن به حوزه‌های مشترک علمی و فعال‌کردن قوای تحلیلی بینارشته‌ای است. قائل‌شدن تفکیکی سرسختانه میان جامعه‌شناسی و اقتصاد بیش از همه به کام کسانی شیرین خواهد بود که اقتصاد را بری از نقدهای اجتماعی می‌دانند و این باور را ترویج می‌کنند که اقتصاد علمی برآمده از مفروضات دقیق است و نتایج آن را نیز نمی‌توان به دست تحلیل‌های جامعه‌شناختی سپرد. نگاه ما به اقتصاد و اقتصاددانان این نیست. ما دانش آن‌ها را چونان حیطه‌ای قابل «تشخیص» محترم می‌داریم اما باور نمی‌کنیم که تشخیص حدود دانش اقتصادی آن‌ها مترادف با سلب صلاحیت از جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی انتقادی در نقادی مفروضات و تحلیل‌هایشان است. در این اسلایدها نیز با رعایت همین تفاوت میان «تشخیص» و «تفکیک»، کوشیده‌ایم نگاهی مفیدتر داشته باشیم به مهم‌ترین مضامین جاری در افکار سه اقتصاددان برجسته‌ی ایرانی که شواهد مختلف حاکی از تأثیرگذاری جدی آرای آن‌ها بر اقتصاد سیاسی کنونی ایران هستند.

    بیشتر بخوانید »
  • آذر- ۱۳۹۶ -
    ۸ آذر
    برگردان مطالب علمی

    فراتر از نولیبرالیسم

    پری اندرسون • برگردان: نوح منوری •   پری اندرسون در تکمیل مباحث پیشین خویش، [در این قطعه] به ما می‌گوید که چرا  اگر مخالفان [و دشمنان] نولیبرالیسم عزم خود را جزم کنند، سلطه‌ی نولیبرالیسم امری مقدر [و گریز‌ناپذیر] نیست.

    بیشتر بخوانید »
  • شهریور- ۱۳۹۶ -
    ۷ شهریور
    یادداشت

    غایت پارادوکسیکال سوسیال دموکراسی آلمانی

    نویسنده: حمید قیصری• چکیده: تاریخ سوسیال‌دموکراسی را بدون ارجاع به پیشینه‌ی سترگ سوسیالیسم فرانسوی نمی‌توان نوشت، اما این سوسیال‌دموکراسی آلمانی است که با سابقه‌ای یکصد و پنجاه ساله از فعالیت حزبی و سامان‌یافته، شناخته‌شده‌ترین سنت اندیشگانی سوسیال‌دموکراتیک را بنا نهاده است. در حالی که اکنون هیچ کس نمی‌تواند منکر جایگاه بی‌همتای آلمان در هرم قدرت اروپایی باشد، بحران‌های متعدد بین‌المللی از یک سو و رویکرد التقاطی حزب دموکرات‌مسیحی از سوی دیگر، موجب شده است حزب سوسیال‌دموکراتیک آلمان با بن‌بست‌های جدی در پراتیک سیاسی خود روبرو شود. همزمان با ناکامی‌های سوسیالیست‌های فرانسوی در مقابله با بحران‌های اقتصادی و اجتماعی، موفقیت اقتصادی آلمانِ مرکل چنان بوده است که به دشواری می‌توان روزنی را برای احیای اندیشه‌ی سوسیال‌دموکراتیک از منظر اقتصادی متصور بود. با این‌حال، سوق تدریجی آلمانِ کنونی به سوی فهم نولیبرالی جهان، زمینه‌ای تازه را برای بازاندیشی در ظرفیت‌های حزب سوسیال‌دموکرات آلمان فراهم آورده است.

    بیشتر بخوانید »
  • مرداد- ۱۳۹۶ -
    ۳۱ مرداد
    برگردان محتواهای رسانه ای

    متن ویدئویی از نائومی کلاین با عنوان «دموکراسی و نولیبرالیسم»

    ویدئو را می‌توانید از کانال تلگرامی آبسکورا دریافت کنید: https://t.me/obscura_ir/90   کلاین با بیان این که «دموکراسی و نولیبرالیسم» با یکدیگر سازگار نیستند، ادعا می‌کند که فجایع و بحران‌های بزرگ که برای مردم فلاکت و بدبختی به همراه می‌آورند، ممکن است برای برخی بیزنس‌های بزرگ سودمند هم باشند. البته این محدود به بیزنس‌ها نیست. هر کس که برنامه‌ای داشته باشد که در موقعیت‌های عادی قادر به عرضه‌ی آن نیست، ممکن است در زمان رخداد فجایع و بحران‌ها بتواند از این موقعیت خاص برای بهبود خود سود ببرد. نکته‌ی جذاب برای آن‌ها این است که در زمان فاجعه و بحران مردم سردرگم‌اند و بیش از هر چیز درگیر فوریت‌های زندگی روزمره‌ی خود هستند. مردم در این دوره‌ها می‌خواهند خود، خانواده و خانه‌شان را نجات بدهند. چیز عجیبی هم نیست. آن‌ها در چنین شرایطی ترسیده‌اند و در نتیجه مایل‌اند به رهبرانی قدرتمند اتکا کنند. البته ممکن است عکس این هم رخ بدهد و در جریان یک بحران مردم تصمیم بگیرند رهبری را که داشته‌اند به زیر بکشند. پس آن‌ها ممکن است در چنین موقعیت‌هایی استقلال بیشتری نیز از خود نشان بدهند اما این به معنای این نیست که فجایع و بحران‌ها آن‌ها را ناتوان نکرده است. اگر آن‌ها مستقل‌تر شوند، به دلیل…

    بیشتر بخوانید »
  • ۹ مرداد
    برگردان گفتارها

    درباره‌ی گرامشی، دموکراسی و فاشیسم

    گرامشی درباره رابطه‌ی میان فاشیسم و لیبرالیسم و برآمدن دونالد ترامپ چه می‌تواند به ما بگوید؟ مصاحبه‌ای با دیلان رایلی[۱]•برگردان: سعید انوری نژاد• توضیح: ظهور ترامپ در آمریکا را باید یکی از مظاهر بحرانی دانست که به مرور جهان لیبرال دموکراتیک را فرا می‌گیرد. چه مفاهیم و نظریه‌هایی برخاستن ترامپ، خودنمایی لوپن و افزایش روزافزون تهدید راست افراطی در بسیاری از کشورهای غرب را بهتر توضیح می‌دهند؟ رایلی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه یو.سی.ال.ای در این مصاحبه در عین حال که از کاربردپذیری دیدگاه‌های گرامشی برای تشریح شرایط امروزین لیبرال دموکراسی سخن می‌گوید، کاربرد بی‌قاعده و دلبخواهانه‌ی مفهوم «فاشیسم» را زیر سوال می‌برد و مدعی است که تفاوت‌های مهمی میان جهان امروز و جهان ماقبل فروپاشی شوروی وجود دارد که باید آن‌ها را در تحلیل شرایط کنونی مورد توجه قرار داد.

    بیشتر بخوانید »
  • ۴ مرداد
    برگردان گفتارها

    آیا می‌توانیم فوکو را به چالش بکشیم؟

    مصاحبه‌ای با دانیل زامورا[۱]•برگردان: حمید قیصری• توضیح: متن مصاحبه ی دانیل زامورا با بلست در باب نسبت میان فوکو و نولیبرالیسم را یکی از دوستان برای ما فرستاد. زامورا تصویری از فوکو ارائه می‌دهد که ممکن است مطلوب آن دسته از جریان‌های چپ نباشد که فوکو را در جهت علائق رادیکال خود به کار می‌گیرند. بر اساس تفسیر زامورا و همکارانش فوکو نه تنها پیرو رویکردی مارکسیستی و سوسیالیستی به نولیبرالیسم نیست، بلکه ابعادی از نولیبرالیسم را به لحاظ اجتماعی و فردی منفی نمی‌پندارد. برگردان این مصاحبه و انتشار آن در آبسکورا بیش از هر چیز مقدمه‌ای است برای تأمل بیشتر در ادراکی که فوکو از نولیبرالیسم داشت و سپس ادراکی که ما از نولیبرالیسم داریم. کاربرد مفهوم نولیبرالیسم در ایران شکل عجیبی یافته است. شاید برگردان چنین متن‌هایی کمک کند که استفاده از این مفهوم از دقت بیشتری برخوردار شود. شایان ذکر این که برگردان دیگری از این مصاحبه نیز از سوی حمید پرنیان صورت گرفته بود، اما صادقانه باید گفت که فرازهایی کلیدی از معانی مطرح شده در این مصاحبه، در برگردان پرنیان به تقلیل و تحریف دچار شده بودند. بدیهی است که بر این ترجمه نیز ایرادهای فراوان وارد است و سپاسگزار خواهیم شد اگر آن‌ها را…

    بیشتر بخوانید »
  • خرداد- ۱۳۹۶ -
    ۱۸ خرداد
    برگردان محتواهای رسانه ای

    شاهد افول دموکراسی هستیم؛ (دموکراسی در ساعت گرگ و میش)

    طارق علی• برگردان: پگاه جلیلیان• توضیح: به قدرت رسیدن امانوئل ماکرون در فرانسه از یک سو برای جریان‌های چپ به معنای تلاش بیشتر برای نیفتادن در دام راست است و از سوی دیگر این «هراس» را به دنبال دارد که پس از ناکامی قطعی چپ‌گرایان، به معنای آغاز فرایندی باشد که می‌توان آن را گرایش روزافزون فرانسه به الگوی آلمانی دانست. مفهوم «میانه‌ی افراطی» به خوبی شرایط پیچیده‌ی شکل گرفته در اتحادیه‌ی اروپایی را نشان می‌دهد؛ میانه‌ی افراطی نماینده‌ی «التقاط»ی است ایدئولوژیک که تلاش می‌کند خود را از دامان راست برکنار نگاه دارد اما در نهایت بیش از آن که قادر به متمایز کردن خویش از آن باشد، زمینه را برای تداوم و حتی بسط سیاست‌های نولیبرال فراهم می‌کند. حال که ماکرون توانسته در برابر هیولای لوپن پیروز شود، بد ندیدیم که به این مصاحبه‌ی کوتاه از طارق علی بازگردیم و مروری بر شرح او از مفهوم «میانه‌ی افراطی» داشته باشیم.

    بیشتر بخوانید »
  • فروردین- ۱۳۹۶ -
    ۸ فروردین
    برگردان مطالب علمی

    سرشت نولیبرالیسم

    پیر بوردیو [۱]• برگردان: حمید قیصری• نولیبرالیسم چیست؟ برنامه‌ای برای تخریب آن ساختارهای جمعی که ممکن است در مقابل منطق خالص بازار ایستادگی کنند.• گفتمان مسلط[۲] موجود جهان اقتصادی را نظمی ناب و بی‌نقص تصویر می‌کند که بی‌وقفه منطق پیامدهای پیش‌بینی‌پذیر خود را نمایان می‌کند و هرگونه تخطی از آن منطق را با مجازاتی هوشمند و یا – به شکلی خاص‌تر- با اعمال سیاست‌هایی از طریق بازوهای مسلحی چون صندوق بین‌المللی پول (IMF) و سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی(OECD)، سرکوب می‌کند. کاهش هزینه‌های نیروی کار، کاستن از هزینه‌های عمومی و انعطاف‌بخشی روزافزون به کار از جمله‌ی آن سیاست‌ها هستند. آیا حق با گفتمان مسلط است؟ چه می‌شود اگر در واقعیت آن نظم اقتصادی چیزی جز استقرار یک اتوپیا – اتوپیای نولیبرالیسم – نباشد و در نتیجه باید مسئله‌ای سیاسی نیز دانسته شود؛ مسئله‌ای سیاسی که به کمک نظریه‌ی اقتصادی مورد ادعایش خود را توصیفی علمی از «واقعیت» جا می‌زند؟

    بیشتر بخوانید »
  • اسفند- ۱۳۹۵ -
    ۶ اسفند
    معرفی کتاب

    معرفی کتاب: گفتگو با پسرم درباره گرسنگی در جهان

    معرفی کننده: حمید قیصری• «گفتگو با پسرم درباره‌ی گرسنگی در جهان» نوشته ژان زیگلر (ترجمه‌ی مهدی ضرغامیان، انتشارات ققنوس، ۱۳۹۱) ایده‌ای شایان تأمل را در مقابل دیدگان مخاطبان قرار می‌دهد؛ این‌که فرزندان ما باید بیش از این‌ها درباره‌ی به گرسنگی و فلاکت افتادن دیگر انسان‌ها در جهان بدانند، در حالی‌ که ما خود نیز توجه چندانی به «واقعیات» و «حقایق» معطوف به این موضوع نداریم. برای بسیاری از ما گویی گرسنگی کشیدن «تقدیر»ی است فقط که نصیب برخی در این جهان می‌شود و لابد بیش از آن را نیز در پناه مفهوم «عقیم» تقدیر به فراموشی می‌سپاریم. اما در این کتاب کوچک -که خواندن آن را می‌توان به همگان توصیه کرد- پرسش‌هایی ساده طرح می‌شوند تا روشن شود که هنوز بسیاری از پیش‌انگاشت‌های مشروعیت دهنده و تداوم‌بخش به گسترده شدن روزافزون خوان گرسنگی، دست‌نخورده باقی‌ مانده‌اند.

    بیشتر بخوانید »